یکی از مشکلاتی که اپراتورهای دیگ بخار و مسئولان موتورخانه با آن مواجه میشوند، بالا نرفتن فشار دیگ بخار است. در این شرایط مشعل روشن است، آب در داخل بویلر وجود دارد و سیستم ظاهراً بهدرستی کار میکند، اما عقربه مانومتر به فشار مورد نظر نمیرسد. این مشکل علاوه بر کاهش راندمان تولید بخار، میتواند باعث اختلال در فرآیندهای صنعتی و افزایش مصرف سوخت شود.
برای رفع این مشکل باید عوامل مختلفی از جمله وضعیت مشعل، کیفیت احتراق، نشتی بخار، شرایط آب تغذیه و ظرفیت مصرفکنندگان بخار مورد بررسی قرار گیرد.
کم بودن ظرفیت مشعل
یکی از مهمترین دلایل پایین ماندن فشار دیگ بخار، عدم تأمین انرژی حرارتی کافی توسط مشعل است. اگر مشعل نتواند مقدار سوخت و هوای لازم را برای تولید حرارت مناسب فراهم کند، آب داخل دیگ به اندازه کافی گرم نشده و بخار مورد نیاز تولید نخواهد شد.
فرسودگی نازلها، کاهش فشار گاز، گرفتگی فیلتر سوخت، تنظیم نبودن دمپر هوا یا خرابی فن مشعل از جمله عواملی هستند که میتوانند ظرفیت واقعی مشعل را کاهش دهند. در این شرایط معمولاً شعله ضعیفتر از حالت عادی بوده و زمان رسیدن به فشار کاری بسیار طولانی میشود.
مصرف بیش از حد بخار در خط
گاهی مشکل از خود دیگ بخار نیست بلکه مصرف بخار در واحدهای تولیدی بیش از ظرفیت تولید بویلر است. زمانی که مصرفکنندگان بخار حجم زیادی از بخار تولید شده را جذب میکنند، فشار فرصت افزایش پیدا نمیکند و همواره در سطح پایینی باقی میماند.
این وضعیت معمولاً در زمان راهاندازی همزمان چند دستگاه، افزایش ظرفیت تولید کارخانه یا اضافه شدن تجهیزات جدید به شبکه بخار مشاهده میشود. در چنین شرایطی باید ظرفیت بویلر با میزان مصرف واقعی مقایسه شود.
وجود نشتی در خطوط بخار
حتی نشتیهای کوچک نیز میتوانند در طول شبانهروز مقدار قابل توجهی بخار را هدر دهند. نشتی در فلنجها، شیرآلات، تلههای بخار، اتصالات رزوهای و لولههای فرسوده باعث میشود بخار تولید شده قبل از رسیدن به مصرفکننده از سیستم خارج شود.
در برخی موتورخانهها مقدار بخار هدررفته ناشی از نشتی به اندازهای است که بویلر هرگز نمیتواند به فشار طراحی شده برسد. بازدید دورهای شبکه بخار نقش مهمی در جلوگیری از این مشکل دارد.
پایین بودن فشار یا کیفیت سوخت
مشعل برای تولید حرارت مناسب به سوخت کافی نیاز دارد. افت فشار گاز شهری، وجود مشکل در رگولاتور، گرفتگی فیلترها یا کیفیت نامناسب سوخت مایع میتواند موجب کاهش توان حرارتی مشعل شود.
در بویلرهایی که از گازوئیل استفاده میکنند، آلودگی سوخت یا وجود آب در مخزن سوخت نیز میتواند کیفیت احتراق را کاهش داده و از افزایش فشار جلوگیری کند.
تشکیل رسوب در سطوح انتقال حرارت
رسوبات یکی از دشمنان اصلی دیگهای بخار هستند. زمانی که سختی آب به درستی حذف نشود، لایهای از رسوب روی لولهها و سطوح انتقال حرارت تشکیل میشود. این لایه مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و انتقال گرما از شعله به آب را کاهش میدهد.
در نتیجه بخار با سرعت کمتری تولید میشود و فشار دیگ به سختی افزایش پیدا میکند. استفاده از سختیگیر مناسب و انجام بلودان منظم میتواند از تشکیل رسوب جلوگیری کند.
خرابی تجهیزات کنترلی
پرشر سوئیچ، کنترلر مشعل، سنسورهای فشار و سایر تجهیزات کنترلی نقش مهمی در عملکرد صحیح بویلر دارند. اگر پرشر سوئیچ به اشتباه تنظیم شده باشد یا دچار خرابی شود، ممکن است مشعل زودتر از موعد خاموش شود و فرصت کافی برای افزایش فشار وجود نداشته باشد.
همچنین خرابی مانومتر میتواند باعث نمایش نادرست فشار شود. به همین دلیل در هنگام عیبیابی باید از صحت عملکرد تجهیزات اندازهگیری نیز اطمینان حاصل کرد.
پایین بودن سطح آب یا عملکرد نامناسب پمپ تغذیه
سطح آب داخل دیگ بخار باید در محدوده مشخصی قرار داشته باشد. اگر پمپ تغذیه نتواند آب کافی را وارد دیگ کند یا کنترل سطح آب دچار اختلال شود، فرآیند تولید بخار تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
کاهش دبی پمپ، گرفتگی صافیها، خرابی پروانه یا وجود هوا در سیستم مکش از عواملی هستند که میتوانند عملکرد پمپ تغذیه را مختل کنند.
عملکرد نامناسب تلههای بخار
تله بخار وظیفه تخلیه کندانس و جلوگیری از خروج بخار زنده را بر عهده دارد. خرابی تله بخار ممکن است باعث هدررفت مداوم بخار شود. در چنین شرایطی بخار تولید شده به جای رسیدن به مصرفکننده از سیستم خارج شده و فشار شبکه کاهش مییابد.
بازرسی دورهای تلههای بخار یکی از اقدامات مهم در نگهداری سیستمهای بخار صنعتی است.
چگونه علت اصلی را پیدا کنیم؟
برای عیبیابی اصولی بهتر است مراحل زیر به ترتیب بررسی شوند:
1. بررسی فشار و کیفیت سوخت ورودی
2. کنترل وضعیت شعله مشعل
3. بازدید از نشتیهای احتمالی خطوط بخار
4. بررسی عملکرد پمپ تغذیه
5. کنترل سختی آب و وضعیت رسوب داخل دیگ
6. تست تجهیزات کنترلی و پرشر سوئیچ
7. مقایسه ظرفیت تولید بویلر با میزان مصرف بخار
این روش باعث میشود علت اصلی مشکل سریعتر شناسایی شده و از توقف طولانی خط تولید جلوگیری شود.
جمعبندی
بالا نرفتن فشار دیگ بخار معمولاً به یک عامل محدود نمیشود و میتواند نتیجه ضعف مشعل، مصرف بیش از حد بخار، نشتی در خطوط، رسوبگذاری، خرابی تجهیزات کنترلی یا مشکلات سیستم تغذیه آب باشد. تشخیص بهموقع این عوامل علاوه بر افزایش راندمان بویلر، مصرف سوخت را کاهش داده و عمر تجهیزات را افزایش میدهد. به همین دلیل انجام سرویسهای دورهای و پایش مداوم عملکرد بویلر یکی از مهمترین اصول بهرهبرداری از سیستمهای بخار صنعتی محسوب میشود.
