دیگ بخار برای تولید بخار در فشار و دمای بالا کار می‌کند و عملکرد صحیح تجهیزات کنترلی و ایمنی آن اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، علاوه بر بازرسی بدنه و اجزای مکانیکی، لازم است تجهیزات مختلف دیگ بخار و سیستم‌های ایمنی آن به صورت دوره‌ای بررسی و آزمایش شوند.
تست‌های لازم برای دیگ بخار با توجه به نوع دیگ، ظرفیت، فشار کاری، تجهیزات نصب‌شده، شرایط بهره‌برداری و الزامات فنی و قانونی تعیین می‌شوند. بنابراین همه تست‌ها با یک فاصله زمانی ثابت و یک روش یکسان برای تمام دیگ‌های بخار انجام نمی‌شوند.
در این مقاله مهم‌ترین تست‌های عملکردی و ایمنی دیگ بخار را بررسی می‌کنیم.
تست کنترل سطح آب دیگ بخار
کنترل سطح آب یکی از مهم‌ترین بخش‌های ایمنی دیگ بخار است. کاهش بیش از حد سطح آب می‌تواند باعث افزایش دمای سطوح حرارتی و آسیب به اجزای دیگ شود.
برای بررسی عملکرد سیستم کنترل سطح، عملکرد تجهیزات مربوط به سطح آب باید آزمایش شود. در این بررسی معمولاً موارد زیر مورد توجه قرار می‌گیرند:
- عملکرد کنترل‌کننده سطح آب
- عملکرد پمپ تغذیه
- فرمان روشن و خاموش شدن پمپ
- عملکرد قطع مشعل در سطح پایین آب
- عملکرد هشدار سطح پایین
- عملکرد حفاظت در سطح بسیار پایین، در صورت وجود
- وضعیت لوله‌ها و اتصالات مربوط به سیستم کنترل سطح
یکی از روش‌های بررسی عملکرد کنترل سطح، پایین آوردن کنترل‌شده سطح آب و مشاهده عملکرد تجهیزات حفاظتی است.
هدف این تست آن است که مشخص شود در صورت کاهش سطح آب، سیستم در زمان مناسب هشدار داده و در شرایط تعریف‌شده فرمان لازم برای توقف مشعل یا سایر اقدامات حفاظتی را صادر می‌کند.
تست کنترل‌کننده سطح و قطع‌کننده کمبود آب
در دیگ‌های بخار، کنترل‌کننده سطح و تجهیزات حفاظت در برابر کمبود آب نقش متفاوت اما مرتبطی دارند.
کنترل‌کننده سطح وظیفه دارد سطح آب را در محدوده مناسب نگه دارد، در حالی که سیستم حفاظت در برابر کمبود آب برای جلوگیری از ادامه کار دیگ در شرایط خطرناک طراحی شده است.
در زمان تست باید عملکرد هر یک از این تجهیزات مطابق طراحی و دستورالعمل سازنده بررسی شود.
همچنین مسیرهای ارتباطی، شیرها، محفظه کنترل سطح و لوله‌های مربوط باید از نظر گرفتگی، رسوب و عملکرد صحیح بررسی شوند.
تست پرشر سوئیچ دیگ بخار
پرشر سوئیچ یا کلید فشار یکی از تجهیزات مهم کنترل فشار دیگ بخار است.
این تجهیز با رسیدن فشار به مقدار تنظیم‌شده، فرمان لازم را برای کنترل مشعل صادر می‌کند. بسته به نوع سیستم، ممکن است از یک یا چند تجهیز کنترلی برای کنترل و حفاظت فشار استفاده شود.
در تست پرشر سوئیچ باید بررسی شود که:
- فشار واقعی با مقدار نشان داده‌شده توسط تجهیزات اندازه‌گیری مطابقت مناسبی داشته باشد.
- پرشر سوئیچ در محدوده تنظیم‌شده عمل کند.
- فرمان قطع یا تغییر وضعیت مشعل به درستی صادر شود.
- پس از کاهش فشار، فرمان مربوط به راه‌اندازی مجدد یا تغییر مرحله مشعل مطابق تنظیمات سیستم انجام شود.
- سیم‌کشی و اتصالات الکتریکی سالم باشند.
تنظیم فشار پرشر سوئیچ باید بر اساس فشار طراحی، فشار کاری مجاز و تنظیمات تعیین‌شده برای دیگ و سیستم بخار انجام شود.
تست شیر اطمینان دیگ بخار
شیر اطمینان یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی دیگ بخار است و برای جلوگیری از افزایش بیش از حد فشار طراحی شده است.
در بازرسی و تست شیر اطمینان باید مواردی مانند موارد زیر بررسی شوند:
- وضعیت ظاهری شیر
- سلامت بدنه و اتصالات
- عدم وجود خوردگی یا گرفتگی
- امکان عملکرد صحیح مکانیزم
- فشار تنظیمی شیر
- تخلیه صحیح بخار در شرایط عملکرد
- وضعیت مسیر تخلیه
روش و فاصله زمانی تست شیر اطمینان باید مطابق الزامات قانونی، استاندارد مربوط، دستورالعمل سازنده و برنامه بازرسی تجهیز تعیین شود.
بنابراین نمی‌توان یک فاصله زمانی ثابت مانند «هر سه ماه یک بار» را برای تمام دیگ‌های بخار به عنوان یک قاعده عمومی در نظر گرفت.
تست شیر اطمینان باید توسط فرد یا مجموعه دارای صلاحیت و با رعایت الزامات ایمنی انجام شود.
تست هیدرواستاتیک دیگ بخار
آزمون هیدرواستاتیک یکی از آزمون‌های مهم برای بررسی استحکام و آب‌بندی بخش‌های تحت فشار دیگ بخار است.
در این آزمون، بخش مورد نظر با آب پر شده و فشار مشخصی طبق الزامات طراحی، استاندارد مربوط و دستورالعمل بازرسی اعمال می‌شود. سپس وضعیت بدنه، اتصالات و نقاط مختلف از نظر نشتی، تغییر شکل یا افت فشار بررسی می‌شود.
آزمون هیدرواستاتیک می‌تواند در شرایط مختلفی مانند ساخت اولیه، پس از برخی تعمیرات یا طبق الزامات بازرسی دوره‌ای مورد نیاز باشد.
فشار آزمون نباید به صورت یک عدد ثابت و عمومی برای تمام دیگ‌ها تعیین شود و باید بر اساس استاندارد، طراحی دیگ، مشخصات سازنده و الزامات مرجع بازرسی تعیین شود.
شرح کامل آماده‌سازی، تجهیزات، مراحل انجام و نکات ایمنی این آزمون در مقاله تست هیدرواستاتیک دیگ بخار ارائه شده است.
تست سیستم تشخیص شعله مشعل
سیستم تشخیص شعله، مانند فتوسل یا تجهیزات مشابه، برای تشخیص وجود یا عدم وجود شعله در مشعل استفاده می‌شود.
در صورت خاموش شدن شعله در شرایطی که سوخت همچنان در حال ورود باشد، ادامه ورود سوخت می‌تواند باعث تجمع سوخت و ایجاد شرایط خطرناک شود.
در تست این سیستم باید بررسی شود که:
- وجود شعله به درستی تشخیص داده شود.
- در صورت قطع شعله، فرمان مناسب برای قطع سوخت صادر شود.
- عملکرد سنسور و اتصالات آن صحیح باشد.
- زمان و ترتیب عملکرد سیستم کنترل مشعل مطابق طراحی باشد.
این تست باید با رعایت دستورالعمل سازنده مشعل و سیستم کنترل انجام شود.
تست سیستم ایمنی و کنترل قطار گاز
در مشعل‌های گازسوز، سیستم سوخت و تجهیزات ایمنی آن از بخش‌های مهم سیستم احتراق هستند.
بسته به طراحی مشعل و الزامات مربوط، قطار گاز می‌تواند شامل تجهیزاتی مانند شیرهای قطع و وصل ایمنی، پرشر سوئیچ‌های گاز و سایر تجهیزات کنترلی باشد.
در بررسی این سیستم مواردی مانند موارد زیر اهمیت دارند:
- سلامت شیرهای قطع سوخت
- عملکرد تجهیزات کنترل فشار گاز
- عدم وجود نشتی در مسیر گاز
- عملکرد صحیح تجهیزات ایمنی
- صحت اتصالات و سیم‌کشی
- عملکرد صحیح سیستم در شرایط کمبود یا افزایش غیرمجاز فشار گاز
تعداد و نوع تجهیزات ایمنی قطار گاز باید مطابق طراحی مشعل، نوع سوخت و الزامات فنی مربوط باشد و نمی‌توان یک ترکیب ثابت را برای تمام مشعل‌ها در نظر گرفت.
تست سیستم کنترل فشار بخار
علاوه بر پرشر سوئیچ، عملکرد کلی سیستم کنترل فشار نیز باید بررسی شود.
در این بررسی باید مشخص شود که با افزایش فشار بخار:
- فشارسنج مقدار مناسب را نشان می‌دهد.
- سیستم کنترل فشار در محدوده تنظیم‌شده عمل می‌کند.
- مشعل مطابق ترتیب کنترلی طراحی‌شده خاموش یا وارد مرحله پایین‌تر می‌شود.
- در صورت ادامه افزایش فشار، تجهیزات حفاظتی مربوط وارد عمل می‌شوند.
فشار کاری دیگ نباید از محدوده مجاز طراحی و مشخصات فنی آن تجاوز کند.
تست تجهیزات هشدار و حفاظت
بسته به نوع دیگ بخار، ممکن است تجهیزات مختلفی برای اعلام شرایط غیرعادی یا توقف ایمن سیستم نصب شده باشد.
این تجهیزات می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- هشدار سطح پایین آب
- حفاظت کمبود آب
- کنترل فشار
- حفاظت شعله
- کنترل فشار سوخت
- هشدارهای تابلو کنترل
- تجهیزات قطع اضطراری
در تست باید مشخص شود که هر یک از این تجهیزات در شرایطی که برای آن طراحی شده‌اند، فرمان مناسب را صادر می‌کنند.
تست عملکرد مشعل و توالی راه‌اندازی
راه‌اندازی مشعل باید طبق ترتیب مشخصی انجام شود. در سیستم‌های اتوماتیک، کنترلر یا سیستم مدیریت مشعل مراحل مختلف را کنترل می‌کند.
بسته به نوع مشعل، این مراحل می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- بررسی شرایط اولیه
- راه‌اندازی فن و ایجاد تهویه اولیه
- بررسی شرایط مجاز برای ورود سوخت
- ایجاد جرقه
- باز شدن مسیر سوخت
- تشکیل شعله
- تأیید وجود شعله
- ادامه کار مشعل در شرایط پایدار
در صورت ایجاد هرگونه خطا، سیستم باید مطابق طراحی از ادامه ورود سوخت جلوگیری کرده و مشعل را در وضعیت ایمن قرار دهد.
تست کنترل و تخلیه آب دیگ
کنترل کیفیت آب و غلظت املاح یکی از موضوعات مهم در بهره‌برداری از دیگ بخار است و بخشی از آن از طریق تخلیه کنترل‌شده آب دیگ یا بلودان انجام می‌شود.
در بررسی سیستم بلودان باید موارد زیر کنترل شوند:
- عملکرد شیرهای تخلیه
- وضعیت مسیر تخلیه
- نشتی شیرها و اتصالات
- عملکرد سیستم بلودان اتوماتیک، در صورت وجود
- شرایط تخلیه و ایمنی مسیر خروجی
مقدار و نحوه بلودان باید بر اساس کیفیت آب، میزان املاح و برنامه تصفیه آب دیگ تعیین شود.
جزئیات مربوط به TDS، کنترل شیمیایی آب، نمونه‌گیری و تصفیه آب بهتر است در مقاله تخصصی آب دیگ بخار و تصفیه آب بررسی شود تا این مقاله بیش از حد گسترده نشود.
کنترل دمای دود و گازهای خروجی
دمای گازهای خروجی می‌تواند اطلاعاتی درباره وضعیت احتراق و انتقال حرارت دیگ در اختیار قرار دهد.
افزایش غیرعادی دمای دود می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله:
- کثیف شدن سطوح انتقال حرارت
- دوده گرفتن مسیر دود
- تنظیم نامناسب مشعل
- افزایش هوای اضافی
- مشکلات مربوط به انتقال حرارت
- تغییر شرایط کاری دیگ
بنابراین دمای دود را می‌توان به عنوان یکی از پارامترهای پایش عملکرد دیگ در نظر گرفت.
اما تعیین یک عدد ثابت برای دمای دود به عنوان حد مجاز برای همه دیگ‌ها صحیح نیست و باید شرایط طراحی، نوع سوخت، نوع دیگ، مشعل و مشخصات سازنده در نظر گرفته شود.
بررسی احتراق و آلاینده‌های گازهای خروجی
بررسی کیفیت احتراق نیز می‌تواند بخشی از کنترل عملکرد دیگ بخار باشد.
در صورت نیاز می‌توان پارامترهایی مانند موارد زیر را اندازه‌گیری کرد:
- اکسیژن
- مونوکسیدکربن
- دی‌اکسیدکربن
- دمای گازهای خروجی
- سایر پارامترهای مرتبط با نوع سوخت و تجهیزات
این اندازه‌گیری‌ها برای تنظیم مناسب احتراق، بررسی عملکرد مشعل و کنترل آلاینده‌ها کاربرد دارند.
جزئیات مربوط به تنظیم مشعل، نسبت هوا و سوخت و محاسبات راندمان بهتر است در مقالات مربوط به مشعل، احتراق و راندمان دیگ بخار بررسی شود.
بررسی سیستم آب تغذیه
عملکرد سیستم آب تغذیه نیز باید در زمان بهره‌برداری مورد بررسی قرار گیرد.
در این بخش مواردی مانند موارد زیر اهمیت دارند:
- عملکرد پمپ تغذیه
- فشار آب تغذیه
- نشتی مسیر
- عملکرد شیرهای مربوط
- عملکرد سیستم کنترل سطح
- دمای آب تغذیه
- وضعیت تجهیزات پیش‌گرمایش یا هواگیری، در صورت وجود
کیفیت آب تغذیه تأثیر مستقیمی بر تشکیل رسوب و خوردگی دارد؛ بنابراین کنترل شیمیایی آب نیز باید در برنامه بهره‌برداری و نگهداری دیگ قرار داشته باشد.
چه زمانی تست‌های دیگ بخار انجام می‌شوند؟
زمان انجام تست‌ها به نوع آزمون و الزامات مربوط بستگی دارد.
برخی تست‌ها در زمان راه‌اندازی یا پس از تعمیرات انجام می‌شوند و برخی دیگر به صورت دوره‌ای برای اطمینان از عملکرد تجهیزات کنترلی و ایمنی تکرار می‌شوند.
همچنین پس از تعمیر یا تعویض برخی قطعات مهم، ممکن است انجام آزمون‌های خاصی ضروری باشد.
بنابراین برنامه تست باید بر اساس موارد زیر تعیین شود:
- نوع و ظرفیت دیگ
- فشار و دمای کاری
- نوع سوخت
- طراحی تجهیزات کنترلی
- دستورالعمل سازنده
- سابقه بهره‌برداری و تعمیرات
- الزامات استانداردی
- الزامات قانونی و مرجع بازرسی
ثبت نتایج تست‌های دیگ بخار
نتایج تست‌ها بهتر است ثبت و نگهداری شوند. این سوابق می‌توانند در بازرسی‌های بعدی و هنگام عیب‌یابی یا تعمیرات مورد استفاده قرار گیرند.
اطلاعات قابل ثبت شامل موارد زیر است:
- تاریخ انجام تست
- نوع تست
- شرایط کاری دیگ
- مقدار فشار و دما در زمان تست
- وضعیت تجهیزات کنترلی
- وضعیت تجهیزات ایمنی
- عیوب مشاهده‌شده
- اقدامات اصلاحی انجام‌شده
- نام فرد یا مجموعه انجام‌دهنده تست
- نتیجه نهایی تست
ثبت این اطلاعات امکان مقایسه عملکرد دیگ در دوره‌های مختلف را فراهم می‌کند.
جمع‌بندی
تست‌های دیگ بخار فقط به یک آزمون مشخص محدود نمی‌شوند و با توجه به نوع تجهیز، مجموعه‌ای از بررسی‌های عملکردی، کنترلی و ایمنی را شامل می‌شوند.
از مهم‌ترین این بررسی‌ها می‌توان به تست کنترل سطح آب، حفاظت کمبود آب، پرشر سوئیچ، شیر اطمینان، سیستم تشخیص شعله، تجهیزات ایمنی قطار گاز، سیستم کنترل فشار، توالی راه‌اندازی مشعل و سیستم‌های هشدار و حفاظت اشاره کرد.
در کنار این تست‌ها، آزمون‌هایی مانند هیدرواستاتیک، بررسی احتراق، کنترل کیفیت آب و سایر آزمون‌های تخصصی نیز ممکن است با توجه به شرایط دیگ مورد نیاز باشند.
نکته مهم این است که روش انجام، فشار آزمون و فاصله زمانی تست‌ها نباید به صورت یک نسخه ثابت برای تمام دیگ‌های بخار تعیین شود؛ بلکه باید بر اساس طراحی و مشخصات دیگ، دستورالعمل سازنده و الزامات استانداردی و قانونی مربوط مشخص شوند.
تست هیدرواستاتیک دیگ بخار چیست؟مراحل آماده سازی و انجام تست فشار بویلر
اقدامات احتیاطی آزمون فشار هوا در مخازن
برای دریافت قیمت و خرید دیگ بخار با شماره 09388037440 تماس بگیرید.
بسیار عالی
ممنون از وقتی که برای نگارش این مطلب تخصصی گذاشتید
پیروز و مانا باشید