کنترل کیفیت آب یکی از مهم‌ترین بخش‌های بهره‌برداری صحیح از دیگ بخار است. آب مورد استفاده در یک سیستم بخار، حتی پس از انجام مراحل تصفیه، باید به صورت دوره‌ای آزمایش و کنترل شود؛ زیرا کیفیت آب در طول زمان می‌تواند تغییر کند و شرایط بهره‌برداری نیز همیشه ثابت نیست.
ورود آب خام جدید، تغییر میزان آب جبرانی، کاهش یا افزایش برگشت کندانس، تغییر شرایط کار دیگ، عملکرد تجهیزات تصفیه و نحوه مصرف مواد شیمیایی، همگی می‌توانند کیفیت آب را تغییر دهند.
به همین دلیل، صرفاً داشتن تجهیزات تصفیه آب به معنی مناسب بودن دائمی آب دیگ بخار نیست. آزمایش آب مشخص می‌کند که سیستم تصفیه و برنامه بهره‌برداری تا چه اندازه توانسته‌اند شرایط آب را در محدوده مورد نیاز نگه دارند.
آزمایش آب همچنین به تشخیص زودهنگام مشکلاتی مانند افزایش سختی، افزایش غلظت املاح، خوردگی، تشکیل رسوب و آلودگی کندانس کمک می‌کند و امکان اصلاح شرایط را پیش از ایجاد آسیب جدی فراهم می‌سازد.
آزمایش آب دیگ بخار چیست؟
آزمایش آب دیگ بخار مجموعه‌ای از اندازه‌گیری‌ها و بررسی‌های فیزیکی و شیمیایی است که برای تعیین کیفیت آب در بخش‌های مختلف سیستم بخار انجام می‌شود.
این آزمایش‌ها می‌توانند روی نقاط مختلفی از سیستم انجام شوند، از جمله:
- آب خام ورودی
- آب خروجی از تجهیزات تصفیه
- آب تغذیه دیگ بخار
- آب داخل دیگ
- کندانس برگشتی
- در برخی سیستم‌ها آب تخلیه‌شده از دیگ
هرکدام از این نمونه‌ها اطلاعات متفاوتی در اختیار بهره‌بردار قرار می‌دهند. برای مثال، آزمایش آب خام مشخص می‌کند چه ناخالصی‌هایی وارد سیستم می‌شوند، در حالی که آزمایش آب تغذیه نشان می‌دهد آب پس از طی مراحل تصفیه چه کیفیتی دارد. آزمایش آب داخل دیگ نیز وضعیت غلظت املاح و شرایط شیمیایی در خود بویلر را مشخص می‌کند.
بنابراین بهتر است آزمایش آب به صورت یک زنجیره کنترلی از منبع آب تا داخل دیگ و کندانس دیده شود، نه فقط یک آزمایش منفرد.
چرا آزمایش آب دیگ بخار ضروری است؟
بسیاری از مشکلات مربوط به آب در دیگ بخار به صورت تدریجی ایجاد می‌شوند. برای مثال ممکن است سختی آب تصفیه‌شده به مقدار کمی افزایش پیدا کند. در روزهای اول شاید این تغییر اثر محسوسی نداشته باشد، اما اگر به صورت مداوم ادامه پیدا کند، مقدار مواد رسوب‌زا وارد دیگ شده و به تدریج روی سطوح انتقال حرارت تجمع پیدا می‌کنند.
همین موضوع درباره خوردگی نیز صدق می‌کند. افزایش اکسیژن محلول، تغییر pH یا ورود یک ماده آلاینده به سیستم ممکن است در ابتدا فقط یک تغییر آزمایشگاهی باشد، اما در صورت ادامه می‌تواند به خوردگی تجهیزات منجر شود.
آزمایش منظم باعث می‌شود چنین تغییراتی پیش از آنکه به خرابی جدی تبدیل شوند شناسایی شوند.
مهم‌ترین اهداف آزمایش آب عبارت‌اند از:
- بررسی کیفیت آب خام
- اطمینان از عملکرد صحیح سیستم تصفیه
- کنترل کیفیت آب تغذیه
- کنترل شرایط آب داخل دیگ
- بررسی عملکرد برنامه شیمیایی
- کنترل غلظت املاح
- شناسایی شرایط مستعد رسوب
- شناسایی شرایط مستعد خوردگی
- کنترل کیفیت کندانس برگشتی
- کمک به تعیین شرایط مناسب بلودان
- جلوگیری از افت کیفیت بخار
چه پارامترهایی در آب دیگ بخار آزمایش می‌شوند؟
تعداد و نوع آزمایش‌ها به نوع دیگ، فشار کاری، کیفیت آب خام، نوع تصفیه، میزان برگشت کندانس و کاربرد بخار بستگی دارد.
مهم‌ترین پارامترهایی که در برنامه‌های کنترل آب دیگ بخار مورد توجه قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:
- سختی
- pH
- هدایت الکتریکی
- TDS
- قلیائیت
- کلراید
- سیلیس
- آهن و مس
- اکسیژن محلول
- مواد شیمیایی باقی‌مانده
- در صورت نیاز سایر یون‌ها و آلاینده‌های خاص
همه این پارامترها الزاماً در تمام سیستم‌ها با یک میزان و در یک فاصله زمانی آزمایش نمی‌شوند.
آزمایش سختی آب
سختی آب عمدتاً به حضور یون‌های کلسیم و منیزیم مربوط است. سختی یکی از پارامترهای مهم در آب ورودی و آب تغذیه دیگ بخار است؛ زیرا در صورت ورود سختی به دیگ، ترکیبات کم‌محلول می‌توانند در شرایط داخل بویلر تشکیل رسوب دهند.
رسوب روی سطوح انتقال حرارت، مانند لایه‌ای عایق عمل می‌کند و انتقال حرارت را کاهش می‌دهد. در نتیجه برای تولید مقدار مشخصی بخار ممکن است انرژی بیشتری مصرف شود و دمای سطح فلز نیز افزایش پیدا کند.
آزمایش سختی همچنین برای بررسی عملکرد سختی‌گیر اهمیت دارد. اگر سختی آب خروجی از سختی‌گیر افزایش پیدا کند، می‌تواند نشانه‌ای از اشباع شدن رزین، احیای نامناسب، مشکل در تجهیزات یا تغییر شرایط آب ورودی باشد.
بنابراین آزمایش سختی فقط برای مشخص کردن «سخت یا نرم بودن آب» نیست؛ بلکه می‌تواند اطلاعاتی درباره عملکرد سیستم تصفیه نیز ارائه دهد. جزئیات انواع سختی و روش‌های سختی‌گیری در مقاله سختی آب و سختی‌گیری دیگ بخار بررسی می‌شود.
آزمایش pH آب
pH یکی از شاخص‌های مهم برای بررسی شرایط اسیدی یا قلیایی آب است. تغییر pH می‌تواند بر رفتار بسیاری از ترکیبات موجود در آب و همچنین بر خوردگی تجهیزات تأثیر بگذارد. به همین دلیل pH آب تغذیه، آب داخل دیگ و در برخی سیستم‌ها کندانس مورد توجه قرار می‌گیرد.
pH مناسب یک عدد ثابت و یکسان برای تمام بخش‌های سیستم نیست و باید بر اساس نوع آب، فشار و طراحی دیگ، برنامه شیمیایی و محل نمونه‌برداری تعیین شود. برای مثال شرایط مطلوب آب داخل دیگ می‌تواند با شرایط مطلوب کندانس برگشتی متفاوت باشد.
بنابراین هنگام تفسیر نتیجه pH باید همیشه مشخص باشد که نمونه از کدام قسمت سیستم گرفته شده است.
هدایت الکتریکی آب
هدایت الکتریکی یا Conductivity توانایی آب برای عبور جریان الکتریکی را اندازه‌گیری می‌کند و به مقدار یون‌ها و مواد محلول موجود در آب ارتباط دارد. افزایش هدایت الکتریکی معمولاً نشان‌دهنده افزایش مقدار مواد یونی محلول در آب است؛ به همین دلیل این پارامتر یکی از ابزارهای سریع برای پایش کیفیت آب محسوب می‌شود.
هدایت الکتریکی به‌خصوص برای کنترل تغییرات کیفیت آب در طول زمان مفید است. برای مثال اگر هدایت آب تصفیه‌شده به طور ناگهانی افزایش پیدا کند، می‌تواند نشانه تغییر کیفیت آب ورودی یا ایجاد مشکل در یکی از مراحل تصفیه باشد.
در آب داخل دیگ نیز افزایش هدایت می‌تواند نشان‌دهنده افزایش غلظت مواد محلول باشد. با این حال، هدایت الکتریکی به تنهایی مشخص نمی‌کند چه ماده‌ای در آب افزایش یافته است و برای تشخیص دقیق‌تر، ممکن است به آزمایش‌های تکمیلی نیاز باشد.
TDS آب دیگ بخار
TDS یا Total Dissolved Solids به مجموع مواد جامد محلول در آب اشاره دارد. با تبخیر آب در دیگ بخار، بخشی از مواد محلول در آب باقی می‌مانند. در نتیجه اگر این مواد از طریق تخلیه کنترل‌شده آب از سیستم خارج نشوند، غلظت آن‌ها افزایش پیدا می‌کند.
افزایش بیش از حد مواد محلول می‌تواند شرایطی ایجاد کند که احتمال کف کردن، Carryover و افت کیفیت بخار افزایش پیدا کند.
به همین دلیل TDS یکی از پارامترهای مهم برای کنترل شرایط آب داخل دیگ و مدیریت بلودان است. مقدار مناسب TDS به نوع دیگ، فشار کاری، طراحی بویلر، کیفیت آب، برنامه شیمیایی و نوع مصرف بخار وابسته است؛ بنابراین نمی‌توان یک عدد ثابت را برای همه دیگ‌ها به عنوان حد مجاز معرفی کرد.
جزئیات ارتباط TDS با غلظت املاح و نحوه کنترل بلودان در مقاله TDS، غلظت املاح و بلودان دیگ بخار بررسی می‌شود.
آزمایش قلیائیت
قلیائیت نشان‌دهنده ظرفیت آب برای خنثی کردن اسیدهاست و معمولاً با حضور موادی مانند بی‌کربنات‌ها، کربنات‌ها و هیدروکسیدها ارتباط دارد. قلیائیت از پارامترهای مهم در کنترل شیمیایی آب دیگ است، زیرا تغییر آن می‌تواند بر تعادل شیمیایی آب و شرایط تشکیل برخی رسوبات و خوردگی تأثیر بگذارد.
در تفسیر قلیائیت باید شرایط کل سیستم و برنامه شیمیایی در نظر گرفته شود و نمی‌توان نتیجه آزمایش آن را بدون توجه به سایر پارامترها تفسیر کرد.
آزمایش کلراید
کلراید یکی از یون‌هایی است که می‌تواند همراه آب وارد سیستم شود.از آنجا که بخشی از کلراید در آب باقی می‌ماند و با تبخیر آب می‌تواند در آب دیگ تغلیظ شود، اندازه‌گیری آن در برخی برنامه‌های کنترل آب اهمیت دارد.
تغییرات کلراید می‌تواند برای بررسی روند افزایش غلظت املاح و کنترل شرایط آب دیگ مورد استفاده قرار گیرد. در برخی سیستم‌ها نسبت کلراید یا سایر یون‌های محلول می‌تواند به عنوان یکی از شاخص‌های عملکرد بلودان نیز مورد بررسی قرار گیرد.
آزمایش سیلیس
سیلیس یکی از ناخالصی‌هایی است که کنترل آن در سیستم‌های بخار اهمیت دارد. در شرایط خاص، سیلیس می‌تواند در تشکیل رسوبات نقش داشته باشد و در سیستم‌های فشار بالاتر، بخشی از ترکیبات سیلیس می‌تواند همراه بخار منتقل شود.
اگر ترکیبات سیلیس همراه بخار وارد تجهیزات پایین‌دست شوند، ممکن است روی سطوح تجهیزات مصرف‌کننده یا توربین رسوب ایجاد کنند. اهمیت آزمایش سیلیس به فشار کاری و نوع مصرف بخار بستگی دارد؛ بنابراین در همه دیگ‌های بخار، میزان کنترل آن یکسان نیست.
آزمایش آهن و مس
آهن و مس می‌توانند از خوردگی تجهیزات و لوله‌ها وارد آب شوند. افزایش این عناصر در آب ممکن است نشانه‌ای از خوردگی در بخش‌هایی از سیستم باشد و در صورت انتقال به دیگ، امکان تشکیل رسوبات ناشی از محصولات خوردگی نیز وجود دارد.
به همین دلیل در سیستم‌هایی که کنترل خوردگی اهمیت بالایی دارد، اندازه‌گیری آهن و مس می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره وضعیت مدار آب و بخار فراهم کند.
آزمایش اکسیژن محلول
اکسیژن محلول یکی از عوامل مهم در خوردگی تجهیزات فلزی سیستم آب و بخار است. اکسیژن می‌تواند از طریق آب جبرانی وارد سیستم شود و اگر به اندازه کافی حذف یا کنترل نشود، احتمال خوردگی افزایش پیدا می‌کند.
آزمایش اکسیژن محلول به‌خصوص برای بررسی عملکرد سیستم هواگیری و برنامه کنترل شیمیایی اهمیت دارد. البته مقدار اکسیژن در نقاط مختلف سیستم یکسان نیست و هنگام تفسیر آزمایش باید محل نمونه‌برداری مشخص باشد.
جزئیات حذف اکسیژن و هواگیری در مقاله هواگیری آب تغذیه دیگ بخار؛ دی‌اِریتور و روش‌های حذف اکسیژن بررسی می‌شود.
بررسی مواد شیمیایی باقی‌مانده
در سیستم‌هایی که از مواد شیمیایی برای کنترل شرایط آب استفاده می‌شود، اندازه‌گیری ماده شیمیایی باقی‌مانده نیز می‌تواند بخشی از برنامه کنترل باشد. هدف این آزمایش این نیست که صرفاً مقدار بیشتری ماده شیمیایی در آب وجود داشته باشد؛ بلکه باید مشخص شود آیا مقدار مورد نیاز برای عملکرد برنامه تصفیه در آب وجود دارد یا خیر.
اگر مقدار ماده شیمیایی کمتر از حد مورد نیاز باشد، ممکن است حفاظت مورد نظر ایجاد نشود. از طرف دیگر، مصرف بیش از اندازه نیز می‌تواند باعث افزایش هزینه و ایجاد تغییرات نامطلوب در شرایط آب یا کیفیت بخار شود.
بنابراین نتایج آزمایش باید برای تنظیم برنامه دوزینگ مورد استفاده قرار گیرند، نه اینکه صرفاً به عنوان یک عدد مستقل بررسی شوند.
آزمایش آب در بخش‌های مختلف سیستم
یکی از نکات مهم در کنترل آب این است که نمونه‌برداری فقط از یک نقطه انجام نشود.
آزمایش آب خام
این آزمایش مشخص می‌کند چه موادی از منبع اولیه وارد سیستم می‌شوند. بررسی سختی، TDS، قلیائیت، سیلیس، کلراید، آهن، مواد معلق و سایر پارامترهای مورد نیاز می‌تواند در انتخاب روش تصفیه و تعیین ظرفیت تجهیزات کمک کند.
کیفیت آب خام می‌تواند با تغییر منبع، فصل یا شرایط شبکه تغییر کند؛ بنابراین اطلاعات قدیمی همیشه برای تصمیم‌گیری‌های جدید کافی نیست.
آزمایش آب پس از تصفیه
این آزمایش برای بررسی عملکرد تجهیزات تصفیه اهمیت دارد. برای مثال اگر سختی آب خروجی سختی‌گیر افزایش پیدا کند، باید علت آن بررسی شود. در یک سیستم RO نیز تغییر کیفیت آب خروجی می‌تواند نشان‌دهنده تغییر شرایط عملکرد ممبران‌ها یا کیفیت آب ورودی باشد.
بنابراین آزمایش آب خروجی تجهیزات تصفیه، ارتباط مستقیمی با نگهداری و کنترل عملکرد سیستم دارد.
آزمایش آب تغذیه
آب تغذیه آبی است که در نهایت وارد دیگ بخار می‌شود. این آب معمولاً ترکیبی از آب جبرانی تصفیه‌شده و کندانس برگشتی است و کیفیت آن می‌تواند تأثیر مستقیمی بر شرایط داخل دیگ داشته باشد. به همین دلیل آزمایش آب تغذیه یک نقطه مهم در برنامه کنترل آب محسوب می‌شود.
آزمایش آب داخل دیگ
آب داخل دیگ به دلیل تبخیر و تغلیظ، شرایط متفاوتی نسبت به آب تغذیه دارد. در این بخش معمولاً پارامترهایی مانند هدایت الکتریکی، TDS، pH، قلیائیت، کلراید و سایر پارامترهای مورد نیاز برنامه تصفیه کنترل می‌شوند.
هدف این آزمایش‌ها، اطمینان از قرار داشتن شرایط آب داخل بویلر در محدوده مناسب برای عملکرد ایمن و پایدار است.
آزمایش کندانس برگشتی
کندانس برگشتی از نظر صرفه‌جویی در آب و انرژی اهمیت زیادی دارد، اما نباید صرفاً به دلیل داغ بودن یا خلوص ظاهری، بدون کنترل وارد دیگ شود. ورود روغن، مواد فرآیندی، مواد شیمیایی یا سایر آلاینده‌ها به کندانس می‌تواند کیفیت آب سیستم را تغییر دهد.
بنابراین در سیستم‌هایی که احتمال آلودگی کندانس وجود دارد، آزمایش آن اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
نمونه‌برداری صحیح از آب دیگ بخار
دقت آزمایش فقط به دستگاه آزمایشگاهی وابسته نیست. اگر نمونه‌برداری صحیح نباشد، حتی دقیق‌ترین تجهیزات آزمایشگاهی نیز می‌توانند نتیجه‌ای ارائه دهند که وضعیت واقعی سیستم را نشان نمی‌دهد.
هنگام نمونه‌برداری باید به مواردی مانند محل نمونه‌گیری، تمیزی ظرف، دمای نمونه، نحوه خنک‌کردن، زمان آزمایش و شرایط انتقال نمونه توجه شود.
نمونه‌ای که مدت زیادی در شرایط نامناسب نگهداری شده باشد ممکن است دیگر نماینده واقعی آب سیستم نباشد. به همین دلیل، برای هر نقطه نمونه‌برداری باید روش مشخص و ثابتی تعریف شود تا نتایج آزمایش‌های مختلف قابل مقایسه باشند.
چرا محل نمونه‌برداری مهم است؟
ممکن است کیفیت آب در قسمت‌های مختلف سیستم کاملاً متفاوت باشد. برای مثال آب خام ممکن است سختی مشخصی داشته باشد، اما پس از سختی‌گیری سختی آن کاهش پیدا کند. آب تغذیه نیز ممکن است پس از مخلوط شدن با کندانس شرایط متفاوتی داشته باشد و آب داخل دیگ به دلیل تبخیر و تغلیظ، دوباره ترکیب متفاوتی پیدا کند.
بنابراین اگر فقط یک نمونه از سیستم گرفته شود، ممکن است بخشی از مشکل پنهان بماند.
تعداد دفعات آزمایش آب دیگ بخار
دفعات آزمایش باید بر اساس شرایط واقعی سیستم تعیین شود.
عواملی مانند:
- فشار کاری دیگ
- ظرفیت بویلر
- کیفیت آب خام
- نوع سیستم تصفیه
- میزان آب جبرانی
- میزان برگشت کندانس
- نوع مصرف بخار
- برنامه شیمیایی
- سابقه مشکلات آب
- حساسیت تجهیزات مصرف‌کننده
بر میزان و دفعات پایش تأثیر دارند.
در سیستم‌هایی که شرایط آب پایدار است، ممکن است برخی آزمایش‌ها در فواصل مشخص انجام شوند، در حالی که پارامترهای مهم‌تر می‌توانند با دفعات بیشتری کنترل شوند.
همچنین در صورت مشاهده تغییر ناگهانی در نتایج، تعمیر تجهیزات تصفیه، تغییر منبع آب یا ایجاد مشکل در سیستم، لازم است برنامه آزمایش متناسب با شرایط جدید بازبینی شود.
چگونه نتایج آزمایش آب را تفسیر کنیم؟
یکی از اشتباهات رایج این است که هر نتیجه آزمایش به صورت جداگانه و بدون توجه به روند تغییرات بررسی شود. برای مثال، اگر TDS آب دیگ امروز افزایش پیدا کرده باشد، تنها با دیدن همین عدد نمی‌توان علت را مشخص کرد.
ممکن است مقدار آب جبرانی تغییر کرده باشد، بلودان کاهش پیدا کرده باشد، کیفیت آب ورودی تغییر کرده باشد یا عملکرد یکی از تجهیزات تصفیه دچار مشکل شده باشد.
به همین دلیل، روند تغییرات اهمیت زیادی دارد. بهتر است نتایج آزمایش در یک جدول ثبت شوند و تغییرات آن‌ها در طول زمان مورد بررسی قرار گیرد.
برای مثال:
| پارامتر | آب خام | آب تصفیه‌شده | آب تغذیه | آب داخل دیگ | کندانس |
|---|---|---|---|---|---|
| سختی | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | در صورت نیاز |
| pH | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| هدایت الکتریکی | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| TDS | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | در صورت نیاز |
| قلیائیت | ✓ | در صورت نیاز | ✓ | ✓ | در صورت نیاز |
| کلراید | ✓ | در صورت نیاز | ✓ | ✓ | در صورت نیاز |
| سیلیس | ✓ | در صورت نیاز | ✓ | ✓ | در صورت نیاز |
| آهن و مس | در صورت نیاز | در صورت نیاز | ✓ | ✓ | ✓ |
| اکسیژن محلول | در صورت نیاز | در صورت نیاز | ✓ | در صورت نیاز | در صورت نیاز |
این جدول یک چارچوب عمومی است و برنامه واقعی آزمایش باید بر اساس نوع و شرایط هر سیستم تعیین شود.
ارتباط نتایج آزمایش با مشکلات دیگ بخار
نتایج آزمایش زمانی ارزش بیشتری دارند که بتوان از آن‌ها برای تصمیم‌گیری استفاده کرد.
برای مثال:
افزایش سختی آب تغذیه:
می‌تواند نشان‌دهنده مشکل در سیستم سختی‌گیری یا ورود آب تصفیه‌نشده باشد و احتمال ورود مواد رسوب‌زا به دیگ را افزایش دهد.
افزایش TDS و هدایت آب دیگ:
می‌تواند نشان‌دهنده افزایش غلظت مواد محلول و نیاز به بررسی شرایط بلودان باشد.
تغییر pH:
می‌تواند نیاز به بررسی برنامه شیمیایی و شرایط خوردگی یا رسوب را مطرح کند.
افزایش آهن یا مس:
می‌تواند نیاز به بررسی خوردگی در بخش‌هایی از سیستم را ایجاد کند.
افزایش سیلیس:
در سیستم‌های حساس می‌تواند نیاز به بررسی عملکرد تصفیه و شرایط آب داخل دیگ و بخار را مطرح کند.
تغییر ناگهانی کیفیت کندانس:
می‌تواند نشانه ورود یک آلاینده از فرآیند مصرف بخار باشد و باید پیش از ورود این آب به دیگ بررسی شود.
نکته مهم این است که هیچ‌کدام از این نتایج به تنهایی تشخیص قطعی یک مشکل نیستند و باید در کنار سایر پارامترها و شرایط بهره‌برداری تفسیر شوند.
آزمایش آب و پیشگیری از رسوب و خوردگی
آزمایش آب یکی از ابزارهای اصلی پیشگیری از مشکلات آب است، اما خود آزمایش به تنهایی مشکل را برطرف نمی‌کند.
فرآیند صحیح به این صورت است:
اندازه‌گیری → مقایسه با شرایط مورد نیاز → تشخیص تغییر → بررسی علت → اصلاح شرایط → آزمایش مجدد
برای مثال اگر سختی آب تغذیه افزایش پیدا کند، صرفاً ثبت این عدد کافی نیست. باید بررسی شود که آیا سیستم سختی‌گیر دچار مشکل شده، کیفیت آب خام تغییر کرده یا مسیر دیگری باعث ورود آب نامناسب شده است.
همین منطق درباره افزایش TDS، تغییر pH، افزایش آهن یا سایر پارامترها نیز وجود دارد. بنابراین آزمایش آب باید بخشی از یک برنامه پایش و اصلاح مستمر باشد.
ارتباط آزمایش آب با سایر بخش‌های مدیریت آب
آزمایش آب به تنهایی یک موضوع جدا از سایر فعالیت‌های تصفیه نیست، بلکه اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری در بخش‌های مختلف سیستم را فراهم می‌کند.
نتایج آزمایش می‌توانند در موارد زیر مورد استفاده قرار گیرند:
- تنظیم یا بررسی عملکرد تجهیزات تصفیه
- کنترل سختی‌گیر
- بررسی عملکرد هواگیر
- تنظیم دوزینگ مواد شیمیایی
- کنترل شرایط آب داخل دیگ
- تعیین یا اصلاح بلودان
- بررسی کیفیت کندانس
- تشخیص شرایط مستعد رسوب
- تشخیص شرایط مستعد خوردگی
- کنترل کیفیت بخار
به همین دلیل، آزمایش آب را می‌توان حلقه ارتباطی میان تصفیه آب، بهره‌برداری و نگهداری دیگ بخار دانست.
جمع‌بندی
آزمایش و کنترل کیفیت آب دیگ بخار یکی از مهم‌ترین بخش‌های بهره‌برداری و نگهداری سیستم بخار است.
آزمایش آب خام مشخص می‌کند چه ناخالصی‌هایی وارد سیستم می‌شوند، آزمایش آب تصفیه‌شده عملکرد تجهیزات تصفیه را نشان می‌دهد، آزمایش آب تغذیه کیفیت آب ورودی به دیگ را مشخص می‌کند و آزمایش آب داخل دیگ شرایط واقعی آب در زمان تولید بخار را نشان می‌دهد.
پارامترهایی مانند سختی، pH، هدایت الکتریکی، TDS، قلیائیت، کلراید، سیلیس، آهن، مس و اکسیژن محلول، بسته به نوع سیستم، می‌توانند بخشی از برنامه کنترل آب باشند.
با این حال، نتیجه یک آزمایش منفرد به تنهایی نمی‌تواند وضعیت کل سیستم را مشخص کند. روند تغییرات، محل نمونه‌برداری و ارتباط میان نتایج آزمایش‌های مختلف اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، هدف از آزمایش آب صرفاً به دست آوردن چند عدد نیست؛ بلکه استفاده از این اطلاعات برای کنترل شرایط آب، پیشگیری از رسوب و خوردگی، حفظ کیفیت بخار، کاهش هزینه‌های بهره‌برداری و افزایش عمر مفید دیگ بخار و تجهیزات جانبی است.
