انتخاب تعداد و تعیین ظرفیت دیگ بخار

در تعیین مشخصات دیگ بخار جهت طراحی آن، شاید مشکل ترین مورد تعیین تعداد و ظرفیت دیگ بخار باشد. حداقل و حداکثر بخار مورد نیاز طی دوره ای که ممکن است یک روز، یک هفته و یا یک سال باشد ضرورت دارد.

همچنین به دوره های پر مصرف، آمادگی واحد، برنامه تعمیرات، هزینه و انواع دیگ های بخار موجود باید توجه شود.

نحوه بهره برداری نیز ممکن است در مواردی نظیر واحدهای عملیاتی ، در طول سال مداوم و پیوسته باشد، یا در مواردی نظیر کاربردهای گرمایشی به صورت فصلی و حتی، در طول تابستان ،توقف کلی باشد.

 انتخاب تعداد و تعیین ظرفیت دیگ بخار

در هنگام برنامه ریزی برای تعیین ظرفیت دیگ بخار و انتخاب تعداد بویلر های مورد نیاز باید برنامه های توسعه واحد را مد نظر داشت و نموداری از طرحهای بهره برداری پیش بینی شده تهیه نمود. مهمترین نکته ای که باید در نظر گرفت حداقل نیاز به دیگ یا دیگهای بخار ذخیره است .

طبق مقررات بیمه ، کلیه دیگهای بخار بنا به سوختی که مصرف می کنند، باید حداقل هر ۱۴ تا ۲۶ ماه یک بار جهت بازرسی بسته شوند.

در صورتیکه لازم است در طول سال همواره حداکثر ظرفیت دیگها در اختیار باشد، وجود یک دیگ ذخیره کفایت می کند،

ولی چنانچه شرایط به نحوی است که امکان کوچکترین وقفه ای درکاهش بار دیگها نیست، داشتن دوعدد دیگ ذخیره الزامی است تا در صورت از کار افتادن غیر منتظره یکی از دیگها، و بسته بودن دیگری جهت امور تعمیراتی و بازرسی، وقفه ای در تولید ایجاد نشود. اغلب زمان تعمیرات و بازرسی بیشتر از زمان پیش بنی شده می گردد و اگر تعداد دیگها نیز زیاد باشد، کل زمان تعمیرات در سال نسبتاً طولانی می گردد.

برای نمونه اگر ۲ هفته برای بازرسی و تعمیر هر دیگ در نظر بگیریم وتعداد دیگها نیز ۶ عدد باشد، زمان کلی تعمیرات در سال حداقل ۱۲هفته می شود.
می توان در تعطیلی کارخانه ، تعمیرات آن را انجام داد ولی این امر مستلزم برنامه ریزی جامع و پیش بینی قطعات و نیروی کار در زمان تعمیرات می باشد.

در موارد فصلی بودن بار دیگ، نظیر گرم کردن تاسیسات یاکارخانه هایی نظیر نیشکر که می توان واحد را برای مدتی – مثلا بیش از ۲۰ هفته- بست ، به شرط آنکه در حین بهره برداری نیاز به تمیز کردن دیگ نباشد، داشتن دیگ ذخیره لزومی ندارد.

همچنین در تاسیساتی که دو نوع مصرف پیوسته وفصلی انجام دارند ، می توان با انتخاب دقیق اندازه دیگهای بخار، کارهای تعمیراتی واحد را درزمان تعطیلات فصلی انجام داد، تعداد دیگهای ذخیره را کاهش داد یا حذف نمود.

در دوره های کوتاه مدت و چند ساعته اوج مصرف که از ۱۰% حداکثر ظرفیت تجاوز نکند، می توان با استفاده از حد مجاز بار وسایل  کمکی نظیر دمنده ها و مشعلها، از تاسیسات موجود بهره برداری کرد و بدین وسیله هزینه های سرمایه گذاری بیشتر از تقلیل داد.

در نظر گرفتن ظرفیت بهره‌برداری دیگ بخار

حداقل ظرفیت بهره برداری از واحد دیگهای بخار نیز باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا بهره داری کمتر از معمول از ظرفیتهای موجود برای مدتی طولانی و ازدیگهای محدود ،کنترل خودکاردیگ بخار را غیر ممکن و عملیات را غیر اقتصادی می نماید.به طور کلی بهره برداری طولانی کمتر از ۲۰% حداکثر بار پیوسته دیگ، یعنی با نسبت تقلیل ۵ به ۳ به علت مسایل کنترل و بازده دیگ، منطقی نمی باشد. حد قابل این نسبت را ۳ به ۱ تعیین کرده اند.

بنابراین پیشنهاد می شود دیگ بخار کوچکتری درمواقع پایین بودن مصرف، در نظر گرفت. در چنین مواردی چنانچه فشار بخار در شبکه اهمیت زیادی ندارد، می توان از دیگ بخاری که با فشار پایین تر کار می کند و در نتیجه طراحی آن مناسب تر است،استفاده کرد.

نمونه این وضعیت را می توان در سیستم گرمایشی ساختمان به کاربرد که درآن بخش عمده ای از مصرف بخار طی تعطیلات، بسته است.

در این گونه موارد ترکیبی از دیگهای بخار لوله – آبی ولوله – آتشی مفید خواهد بود. نمونه دیگر یک نیروگاه برق است که انرژی حرارتی زیادی جهت گرم کردن مخازن ذخیره سوخت نفت، و نیز گرم کردن مشعلهای دیگ، با بخار کم فشار لازم دارد.

این بخار مصرفی وسایل کمکی، توسط دیگهای لوله – آتشی تامین می گردد، ولی دیگهای اصلی واحد از نوع لوله – آبی می باشند. مزیت دیگر این حالت هزینه کمتر تصفیه آب جهت تهیه بخار مصرفی وسایل کمکی است.