استان خراسان رضوی – بررسی سابقه صنعت و تجارت در خراسان

استان خراسان رضوی

استان خراسان رضوی

استان خراسان رضوی به مركزیت شهر مشهد هسته اصلی استان خراسان سابق را در بر می‌گیرد، و در شمال‌ شرق كشور واقع شده است. این استان دارای ۸۴۱ كیلومتر مرز مشترك با كشورهای همسایه (۳۰۲ كیلومتر با كشور افغانستان، ۵۳۹ كیلومتر با كشور تركمنستان) بوده و مساحت آن بالغ بر ۱۴۴۶۸۱ كیلومتر مربع است.
جمعیت استان خراسان رضوی بر اساس سرشماری نفوس و مسكن سال ۱۳۷۵ بالغ بر ۴۷۸۰۱۳۲ نفر بوده است كه از این تعداد ۶۱/۱ درصد یعنی ۲۹۲۱۹۹۲ نفر در نقاط شهری و ۳۸/۸۶ درصد معادل ۱۸۵۶۰۷۲ نفر در نقاط روستایی استان سكونت داشته‌ و ۰/۰۴ درصد یعنی ۲۰۶۸ نفر دیگر نیز به صورت غیر ساكن در استان زندگی می‌‌ كرده‌‌اند. با توجه به آمار برآورد جمعیت سال ۱۳۸۳ استان، حدود ۶۲ از درصد جمعیت خراسان رضوی بین ارتفاعات بینالود و هزار مسجد كه دشت مشهد نام دارد، مستقر هستند و ۴۳ درصد كل جمعیت خراسان رضوی نیز در خود شهر مشهد جای دارند كه این امر باعث شده به طور طبیعی توجه به كلانشهر مشهد بیشتر شود.
نرخ فعالیت جمعیت فعال استان در سال ۱۳۸۱ حدود ۳۶/۳ درصد بوده و نرخ بیكاری نیز حدود ۱۰/۶ درصد گزارش شده است. سهم بخش‌های اقتصادی در اشتغال استان در سال ۱۳۸۱ به شرح جدول زیر بوده است:

 

بخش فعالیتی

سهم شاغلین
خدمات ۲۹ درصد
كشاورزی ۴۴ درصد
صنعت و معدن و ساختمان ۲۵ درصد

سابقه صنعت در استان خراسان رضوی

استان خراسان رضوی با توجه به بهره‌مندی از گونه‌های متفاوت آب و هوایی و قدمت فعالیت‌های صنعتی، یكی از قطبهای صنعتی كشور محسوب می‌گردد. نتایج رده‌بندی صنعتی استانهای كشور كه با استفاده از روشهای برنامه‌ریزی چند منظوره توسط معاونت برنامه‌ریزی وزارت صنایع و معادن انجام شده است نشان می‌دهد این استان از نظر شاخص سرمایه ثابت مكان سوم و از نظر شاخص سرمایه‌گذاری واحدهای فعال پس از تهران رتبه دوم و از نظر شاخص اشتغال پس از تهران و اصفهان، رتبه سوم و در مجموع حائز رتبه چهارم می‌باشد كه این نشان دهنده اهمیت فعالیتهای صنعتی استان خراسان رضوی می‌باشد.
این استان به دلیل جایگاه ویژه مکانی خود، اقلیم متنوع و جاذب، موقعیت ویژه جغرافیایی دارای اهمیت بسیار زیادی در تبادلات تجاری بین كشورمان با ممالك آسیای شرقی و آسیای میانه و همسایگان غربی ایران بوده است، به دلیل همین موقعیت خاص، كهن‌ترین و طولانی‌ترین راه ارتباطی بین شرق و غرب یعنی «جاده ابریشم» از طریق خراسان شرق را به غرب مرتبط می‌ساخت.

مناطق آب و هوایی خراسان رضوی

در بیشتر بررسی‌ها و مطالعات انجام گرفته از جمله مطالعات آمایش سرزمین، خراسان رضوی به سه منطقه آب و هوایی شمال، مركز و جنوب تقسیم می‌شود:

۱- شمال استان خراسان رضوی بطور كلی دارای شرایط آب و هوایی معتدل و سرد كوهستانی است. این منطقه حاصلخیزترین و متراكم‌ترین بخش استان از نظر جمعیت، فعالیت‌های اقتصادی و امكانات زیربنایی است كه شامل شهرستان‌های قوچان، مشهد، درگز، سرخس، چناران و … می‌شود. بیشتر جمعیت و امكانات اقتصادی و زیربنایی این منطقه در اطراف شهر مشهد و در محور مشهد- قوچان قرار دارد.

۲- منطقه مركزی استان خراسان رضوی شامل شهرستان‌های سبزوار، نیشابور، تربت حیدریه، كاشمر، تربت جام، تایباد، خواف و … است كه این منطقه دارای آب و هوای نیمه بیابانی ملایم بوده و فعالیت اصلی اقتصادی آن كشاورزی است كه در دشت‌های وسیع دامنه‌های جنوبی بینالود تا كویر نمك و مناطق كویری مرز افغانستان انجام می‌شود.

۳- جنوب خراسان دارای آب و هوای خشك و نیمه بیابانی است كه شهرستان‌های فردوس، بردسكن و گناباد را در بر می‌گیرد.

منبع وبسایت استانداری خراسان رضوی

***

*